Proefrit

Een goede proefrit regel je vooraf: je spreekt route, tijd en verantwoordelijkheid af, je laat je identiteitsbewijs zien maar geeft het niet af voor een kopie, en je beoordeelt de kilometerstand aan de hand van het RDW-oordeel over metingen na 1 januari 2014. Bijna elk recht bij een proefrit hangt aan een voorwaarde, en wie die voorwaarden kent, staat sterker, zowel tijdens de rit als daarna.
Een proefrit is meer dan even rondrijden. Je legt vooraf vast wie waarvoor verantwoordelijk is, je weet wat er met je identiteitsbewijs mag gebeuren, en je begrijpt wat het RDW-oordeel over de kilometerstand je vertelt. Zo voorkom je verrassingen na de handdruk.
Het belangrijkste in het kort
- Je identiteitsbewijs laten zien is gebruikelijk; een kopie maken mag in de regel niet. Een autoverkoper of autoverhuurder als bedrijf mag alleen een kopie maken als aan alle vier de volgende voorwaarden samen wordt voldaan: het is noodzakelijk voor het doel (aangifte bij vermoeden van diefstal), BSN en pasfoto worden afgeschermd, de kopie wordt goed beveiligd, en de kopie wordt teruggegeven of vernietigd zodra de auto veilig terug is.
- De RDW geeft drie oordelen over de kilometerstand: Logisch, Onlogisch of Geen oordeel. Dat oordeel wordt uitsluitend gegeven over metingen na 1 januari 2014. Geen oordeel betekent dat er te weinig informatie is, geen geruststelling en geen beschuldiging.
- Het terugdraaien van een kilometerstand is strafbaar als fraude. Vervolging vereist bewijs van wie de handeling heeft verricht én dat de opzet gericht was op fraude; beide elementen moeten samen worden aangetoond.
- De WA-verzekering van de verkoper dekt de burgerrechtelijke aansprakelijkheid richting derden voor de bestuurder die met toestemming van de eigenaar rijdt. Schade aan het verzekerde motorrijtuig zelf valt buiten die dekking; daarvoor is een apart casco- of allriskproduct nodig.
- Conformiteit bindt ook een particuliere verkoper. Het eenjarig bewijsvermoeden en het verbod op nadelige contractvoorwaarden gelden niet tussen particulieren. Je kunt je niet op non-conformiteit beroepen als het gebrek bij het sluiten van de overeenkomst bij je bekend was of redelijkerwijs bekend kon zijn.
- Een schriftelijke proefritverklaring is een documentatiepraktijk, geen wettelijke verplichting. Ze legt vooraf bestaande schade en de aansprakelijkheid van de bestuurder vast.
Inhoud
Voorbereiding
Een proefrit die te kort duurt of alleen over rustige wegen gaat, vertelt je weinig. Het heeft zin om vooraf een route af te spreken die zowel stadsverkeer als een stuk snelweg omvat, zodat je de auto in verschillende situaties ervaart. Vraag ook vooraf na hoe lang je mag rijden en wie er meerijdt, want dat bepaalt mede wat je kunt waarnemen.
Start de motor koud als je de kans krijgt. Zo merk je zelf hoe de auto opwarmt en of er geluiden zijn die bij een warme motor verdwijnen. Neem de tijd voor de buitenkant voordat je instapt: let op lakschade, speling in portieren en de staat van de banden. Wat je nu ziet, is straks de nulmeting als er discussie ontstaat over bestaande schade. Kortom: voorbereiding kost tien minuten en kan je achteraf uren discussie besparen.
Autopapieren en identiteitsbewijs
Voordat je de sleutel krijgt, wil je weten met welke auto je te maken hebt. Met de gratis kentekencheck kun je gegevens over het voertuig opvragen, maar wie de eigenaar is, zie je daar niet in. Dat is een bewuste beperking vanwege privacywetgeving.
Je identiteitsbewijs laten zien is gebruikelijk bij een proefrit. Een kopie maken mag in de regel niet. De vier voorwaarden voor een kopie vormen een pakket: ze gelden alle vier tegelijk, niet los van elkaar. Een autoverkoper of autoverhuurder als bedrijf mag bij een proefrit een kopie van jouw identiteitsbewijs maken, maar uitsluitend als aan al deze voorwaarden samen wordt voldaan:
- Noodzakelijk doel: de kopie is bedoeld voor aangifte bij vermoeden van diefstal.
- Afscherming: BSN en pasfoto worden afgeschermd op de kopie.
- Beveiliging: de kopie wordt goed beveiligd opgeslagen.
- Vernietiging of teruggave: de kopie wordt teruggegeven of vernietigd zodra de auto veilig terug is.
Lever je zelf een digitale kopie aan, dan kun je daarvoor de KopieID app van de Rijksoverheid gebruiken. Dat is een optie, geen verplichting. Overigens is het slim om ook de autopapieren te controleren: kentekenbewijs, APK-datum en eventuele onderhoudshistorie geven je een eerste beeld van de staat van de auto. Leg twijfels of afwijkingen voor aan de verkoper voordat je de rit maakt, niet erna. Wil je de afspraken rondom de aankoop goed vastleggen, dan biedt AutoScout24 een gratis koopcontract dat je daarbij helpt.
Tijdens de rit
Let tijdens de rit op wat je hoort en voelt: klopt het remgedrag, schakelt de versnellingsbak soepel, reageert de besturing direct? Elektronica en rijhulpsystemen verdienen apart aandacht, want een waarschuwingslampje dat pas na vijf minuten rijden verschijnt, zie je alleen als je lang genoeg rijdt. Stap na afloop uit en kijk onder de auto: een verse vlek op de grond kan wijzen op een lekkage die je tijdens de rit niet opmerkt. Bij technische twijfel is het verstandig om een onafhankelijke beoordeling te laten doen voordat je een beslissing neemt.
Kilometerstand en RDW-oordeel
De kilometerstand is een van de meest bepalende factoren voor de waarde van een auto, en ook een van de meest gemanipuleerde. Het is daarom goed om te weten hoe het oordeel over die stand tot stand komt en wat het je precies vertelt.
De RDW beoordeelt tellerstanden op basis van geregistreerde metingen. Dat oordeel valt in drie categorieën: Logisch, Onlogisch of Geen oordeel. Belangrijk om te weten: dit oordeel wordt uitsluitend gegeven over metingen die zijn gedaan na 1 januari 2014. Metingen van vóór die datum tellen niet mee in de beoordeling.
"Geen oordeel" klinkt misschien geruststellend, maar dat is het niet per se. Het betekent dat de RDW te weinig informatie heeft voor een oordeel, wat meerdere oorzaken kan hebben: te weinig meetmomenten, metingen van vóór 1 januari 2014, import, een opgebouwd voertuig, of een auto waarover stichting NAP destijds al "Onlogisch" oordeelde. Omgekeerd is het ook geen beschuldiging. Vraag de verkoper bij een "Geen oordeel" naar onderhoudsboekjes of andere documenten die de kilometerhistorie onderbouwen.
De Nationale Autopas registreerde vroeger tellerstanden; die taak is inmiddels overgenomen door de RDW. Het systeem heet nu anders, maar de RDW registreert tellerstanden sinds 1 januari 2014 en geeft op basis daarvan een oordeel over metingen na die datum.
Het terugdraaien van een kilometerstand is strafbaar als fraude. Vervolging vereist bewijs van wie de handeling heeft verricht én dat de opzet gericht was op fraude. Beide elementen moeten samen worden aangetoond. Vermoed je manipulatie, leg dan zo veel mogelijk vast: foto's van de teller, schriftelijke uitspraken van de verkoper over de stand, en de datum waarop je die informatie hebt ontvangen. Kortom: hoe meer je vastlegt, hoe sterker je staat als het later tot een geschil komt.
Verzekering en schade
Voordat je de weg op gaat, is het verstandig om te weten welke verzekering op de auto zit en wat die precies dekt. Dat voorkomt verrassingen als er iets misgaat.
De Wet aansprakelijkheidsverzekering motorrijtuigen verplicht de bezitter van een motorrijtuig en degene op wiens naam het in het kentekenregister staat, een verzekering te sluiten en in stand te houden, als het motorrijtuig op een weg wordt geplaatst of daarmee op een weg wordt gereden. Die verzekering dekt de burgerrechtelijke aansprakelijkheid richting derden, dus schade die jij als bestuurder veroorzaakt bij andere weggebruikers, voetgangers of eigendommen van anderen. Die dekking geldt ook voor jou als koper, zolang je de proefrit maakt met toestemming van de eigenaar.
Schade aan het verzekerde motorrijtuig zelf valt buiten de WA-dekking. Beschadigt de auto tijdens de proefrit, dan dekt de WA-verzekering die schade niet. Daarvoor is een apart casco- of allriskproduct nodig. Vraag vooraf na of de auto zo'n aanvullende dekking heeft en wat er is afgesproken over een eventueel eigen risico. Toch is dit precies het punt waar veel kopers te laat naar vragen: doe het voordat je de sleutel aanpakt.
Is er geen cascodekking en ontstaat er toch schade aan de auto, dan is de vraag wie dat betaalt een civielrechtelijke kwestie. Dat wordt per geval bepaald op basis van de omstandigheden en de afspraken die vooraf zijn gemaakt. Er is geen vaste wettelijke regel die dat voor alle situaties regelt. Leg de afspraken over aansprakelijkheid bij schade daarom altijd schriftelijk vast, bij voorkeur in een proefritverklaring, voordat je vertrekt.
Proefritverklaring
Een proefritverklaring is geen wettelijke verplichting, maar het is wel een praktisch document dat je later veel discussie kan besparen. Het heeft zin om er altijd een op te stellen, ook als de verkoper er niet om vraagt.
De verklaring legt de situatie vast op het moment dat je vertrekt: de datum en het tijdstip van de rit, de kilometerstand bij vertrek, een beschrijving van schade die al aanwezig was, wie er rijdt, en wat er is afgesproken over aansprakelijkheid bij nieuwe schade. Wat erin staat, kan later als documentatie dienen bij een geschil over schade of gebreken. Beide partijen ondertekenen de verklaring voordat de auto de oprit af gaat.
Ontbreekt zo'n verklaring en ontstaat er discussie over een deuk of kras, dan is het achteraf moeilijk te bewijzen of die schade er al was of tijdens de rit is ontstaan. Een korte schriftelijke vastlegging voorkomt dat probleem. Neem ook foto's van de auto voordat je wegrijdt, zodat je een visueel bewijs hebt naast de verklaring.
Garantie en aansprakelijkheid
Na de koop begint een nieuwe fase, en het is goed om te weten welke rechten je hebt en waar de grenzen liggen, zeker bij een aankoop van een particulier.
Conformiteit, de eis dat een auto beantwoordt aan wat je redelijkerwijs mocht verwachten, geldt ook bij een particuliere verkoop. Maar de bescherming die je als consument bij een bedrijf hebt, geldt hier niet volledig. Het eenjarige bewijsvermoeden, waarbij een gebrek dat binnen een jaar opduikt geacht wordt er al bij de koop te zijn geweest, en het verbod op nadelige contractvoorwaarden zijn tussen particulieren niet van toepassing.
Een clausule als "verkocht zoals gezien" klinkt afdoend, maar of die clausule jouw rechten als koper daadwerkelijk beperkt, hangt af van de bewoordingen en de omstandigheden. In principe kan tussen particulieren van zo'n clausule worden afgeweken, maar dat is geen automatisme. Lees de tekst van de betreffende clausule in de koopovereenkomst goed door als je twijfelt over de reikwijdte.
Wat je tijdens de proefrit hebt gezien of kunnen zien, telt mee. Je kunt je niet op non-conformiteit beroepen voor gebreken die bij het sluiten van de overeenkomst bij je bekend waren of redelijkerwijs bekend konden zijn. De proefrit is daarmee direct relevant: een gebrek dat je bij het sluiten van de overeenkomst kende of redelijkerwijs had kunnen kennen, kun je achteraf niet meer inroepen.
Heeft de verkoper iets verzwegen? Dan kan dat leiden tot vernietiging van de koop wegens dwaling of bedrog. Als de verkoper je had behoren in te lichten, kan vernietiging wegens dwaling mogelijk zijn. Opzettelijk verzwijgen van een feit dat je verplicht was mee te delen, kan bedrog opleveren. Leg toezeggingen van de verkoper altijd schriftelijk vast. Bij juridische twijfel na de koop is een consumentenorganisatie of juridisch loket de aangewezen plek om je situatie voor te leggen.
Veelgestelde vragen
Alle artikelen
Alles bekijken
Een lening afsluiten voor je auto: doen of niet?
Een auto kopen is een flinke uitgave. Niet iedereen heeft genoeg spaargeld om een auto in één keer cash af te rekenen. Daarom kiezen veel mensen voor een autolening. Maar hoe werkt dat precies en wat zijn de voor- en nadelen?

Autocheck bij aanschaf: hier moet je op letten
Een occasion op het oog? Hoe betrouwbaar de verkoper ook is, het is belangrijk ook zelf goed na te gaan wat je koopt. Natuurlijk maak je een proefrit en controleer je of alle functies nog werken, maar vergeet ook de technische inspectie niet. We helpen je op weg.

Auto financieren – alles wat je moet weten
Het financieren van een auto kan een slimme manier zijn om een auto aan te schaffen zonder direct je spaargeld te gebruiken. Hier bespreken we de voor- en nadelen van verschillende financieringsopties, hoe je een auto kunt financieren zonder BKR-registratie en meer.