Waarom Volkswagen veel meer personeel heeft dan Toyota en toch minder auto's bouwt

Volkswagen is de trots van de Duitse auto-industrie. Maar de laatste tijd is het merk vooral in het nieuws vanwege het reusachtige aantal banen dat dreigt te verdwijnen. Het gaat mogelijk om 140.000 arbeidsplaatsen; overigens niet per se allemaal gedwongen ontslagen.

Meer auto’s met minder mensen

Dat CEO Oliver Blume de bezem door het personeelsbestand wil halen, is niet gek. Hij zal niet vrolijk worden als hij zijn bedrijf vergelijkt met Toyota, de grootste autobouwer van de wereld. Volkswagen heeft 60 procent meer mensen in dienst, terwijl het minder auto's bouwt en verkoopt.

Wereldwijd werken er ongeveer 629.000 mensen bij de Volkswagen Groep, tegenover circa 391.000 bij Toyota. Ondanks dat enorme verschil leverde Toyota in de eerste helft van dit jaar 5,39 miljoen voertuigen af, ruimschoots meer dan de 4,13 miljoen van Volkswagen. Meer personeel leidt dus niet altijd tot een hogere productie.

Nuancering

Toch is de situatie wat genuanceerder. Want Volkswagen doet veel werkzaamheden in eigen huis die Toyota aan toeleveranciers heeft toevertrouwd. Dat varieert van de productie van onderdelen tot engineering en productontwikkeling. Daardoor werd Volkswagen een van de grootste concerns ter wereld. Maar de personeelskosten drukken steeds zwaarder op de financiële resultaten.

De winst van Volkswagen is onder meer gedaald doordat het bedrijf veel minder auto's verkoopt in China. Tegelijkertijd blijft de vraag naar elektrische auto’s achter bij de verwachtingen. Ook wordt Volkswagen geconfronteerd met hogere kosten en handelsbelemmeringen, waaronder hoge energieprijzen en importheffingen in de Verenigde Staten. De winstmarge per verkochte auto daalt, terwijl de kosten - voor onder meer het personeel - hoog blijven.

Machtige deelstaat

Dat de loonkosten bij Volkswagen zo hoog zijn, komt doordat het bedrijf veel (productie)vestigingen in Duitsland heeft, waar salarissen, sociale premies en arbeidsvoorwaarden relatief royaal zijn. Sterke vakbonden en medezeggenschap zorgen bovendien voor gunstige cao’s, baanzekerheid en extra voorzieningen.

Het wordt een lastige klus voor topman Blume om zijn bedrijf te reorganiseren. De Duitse deelstaat Nedersaksen is een belangrijke aandeelhouder van Volkswagen en bezit ongeveer twintig procent van de stemrechten. Dankzij de Volkswagen-wet kan de deelstaat belangrijke besluiten blokkeren, zoals massa-ontslagen. Ook heeft Nedersaksen vertegenwoordigers in de raad van commissarissen. Daardoor wegen regionale werkgelegenheid, fabrieken en politieke belangen zwaar mee bij reorganisaties en ontslagplannen binnen het concern.

Niet alleen Volkswagen, ook BMW gaat duizenden banen schrappen. Mercedes kiest ervoor om fabrieken in Duitsland te sluiten en te verplaatsen naar lagelonenlanden zoals Hongarije. Toyota zal de situatie bij zijn Duitse concurrenten met belangstelling volgen en heeft geen reorganisatieplannen.